गीतमा ‘भोगटेले ठाउँमात्र ओगटे’ भन्न मिल्ने, ‘ख्यास्स पुतली’ भन्न नमिल्ने ?
गायक तथा मोडल दुर्गेश थापा यतिबेला फेरि विवादमा छन् । नयाँ गीत ‘बीच्च बीच्चमा ४ – ख्यास्स पुतली’का कारण उनी विवादमातानिएका हुन् । तीज पर्वका लागि भनेर उनले सार्वजनिक गरेको उक्त गीतले कला, संस्कृतिमाथि प्रहार गरेको आरोप लगाइएको छ। गीतकै कारण लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठानले उनलाई सार्वजनिक बाहिस्कारको निर्णयसमेत गरेको छ ।
दुर्गेश भने प्रतिष्ठानले गरेको निर्णय पक्षपाती भएको बताउँछन् । उनले आफूमाथि अन्याय भएको तर्क गर्दै प्रतिष्ठान एउटा संस्थामात्रभएकाले अदालतको जस्तो निर्णय गर्न नसक्ने बताए ।
बेलाबखत विवादमा तानिँदै आएका गायक दुर्गेश थापासँग विवादकै सेरोफेरोमा रहेर रातोपाटीले कुराकानी गरेको छ । प्रस्तुत छ, उनीसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश–
तपाईंको गीत विवादमा तानिएको विषयलाई कसरी लिनु भएको छ ?
– गीत बनाउँदा र सार्वजनिक गर्दा यो गीतका कारण यति ठुलो विवाद होला भनेर सोचेकै थिइनँ । मभन्दा अगाडिका अग्रजले ल्याएकाकतिपय गीतसमेत यस्तै यस्तै छन् । ‘इन्द्रेणी’ लगायतका धेरै लोकदोहोरी कार्यक्रममा मेरोभन्दा पनि छाडा शब्द रहेका दोहोरी गीतप्रसारण हँुदै आएको सबैलाई थाहा भएकै विषय हो । कसैलाई त्यो थाहा छैन भने अहिले पनि ती कार्यक्रम युट्युवमा हेर्न सकिन्छ । मेरोगीतलाई लिएरमात्र विवाद झिक्नु पर्ने खास कारण केही देख्दिनँ ।
तपाईंको गीतलाई किन अश्लिल भनियो ?
– यसले अश्लिल अर्थ दिँदैन । गीतमा प्रयोग भएको ‘ख्यास्स’ शब्दमा धेरै आपत्ति रहेको पाएँ तर त्यो शब्द खाइस् भन्ने बुझाउन प्रयोगगरिएको हो । ‘चोक्टा खान आएकी बुढी झोलमा डुबेर मरी’ भन्ने अर्थका लागि यो ‘ख्यास्स पुतली’ भन्ने शब्द प्रयोग गरिएको छ ।यसलाई प्रतिष्ठानका व्यक्तिहरुले ठुलै रुपमा लिनुभयो ।
तपाईंका गीत यस अगाडि पनि विवादमा परेका छन् नि, होइन र ?
– हो, केही विवादमा परेका थिए । मैले बुझ्न नसकेको कुरो पनि यही हो । विवाद अस्वाभाविक छन् । गत वर्ष मेरो गीत ‘बीच्च बीच्चमा–३’ विवादमा पर्यो । त्यो बेला म्युजिक भिडियोका कारण विवाद सिर्जना भएको थियो । भिडियोमा पुरुष कलाकार महिलाको गेटअपमाथिए । फिल्ममा एउटा पुरुष कलाकारले सारी लगाएर वा भनौँ महिलाको पोशाक लगाएर अभिनय गरेको हामीले धेरै पटक देखेका छौं ।कतिपय टेलिभिजन कार्यक्रममा केटाहरु पनि महिलाको रुपमा प्रस्तुत भइरहेका छन् । त्यो कुरामा कसैको आपत्ति हुँदैन तर मैले त्यहीकुरा गर्दा विवादमा तानिन्छ ।
दुर्गेशले विवाद हुने हिसावले नै गीत बनाउँछ भन्ने आरोप छ नि ?
– अहिलेसम्म त्यो हिसाबले मैले गीत बनाएको छैन । मेरो गीतमा विवाद निम्त्याइएका हुन् । चर्चा वा विवादका लागि मैले कुनै पनिमिडिया वा सार्वजनिक स्थानमा ‘कन्ट्रोभर्सी’ कुरा गरेको छु र ? अहिलेको विवाद लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठानले झिकेको हो ।प्रतिष्ठान आफ्ना संस्थाभित्रका र नजिकका व्यक्तिका गीत नदेखेजस्तो गर्छ । बाहिरी मानिसका गीतमा भने विवाद निम्त्याउँछ ।
प्रतिष्ठानले तपाईंलाई संस्थागत बहिस्कार कै निर्णय गरेको छ त ?
– मैले सुनेँ, प्रतिष्ठानले मेरा विषयमा संस्थागत बहिस्कार गर्ने, मेला महोत्सवमा जान नदिने लगायतको निर्णय गरेको छ रे । एउटामानिसको जीवनमाथि सिधै हस्तक्षेप गर्ने अधिकार प्रतिष्ठानलाई छैन होला । प्रतिष्ठान भनेको घर, परिवार हो । उसले त सम्झाई, बुझाई गर्नुपर्यो । मलाई एक पटक पनि छलफलमा नराखी सिधै बहिस्कार गर्न मिल्दैन । मैले आफ्नो कुरो पनि राख्न पाउनुपर्छ ।
प्रतिष्ठानको सुझावलाई अटेर गरेर तपाईंले गीत ल्याएको भन्ने छ नि ?
– यो सबै झुट हो । म एकपटक स्टुडियोमा काममा थिएँ । सोही क्रममा शिव हमालजीसँग भेट भएको थियो । उहाँले सँगै बस्न अनुरोधगर्नुभयो । त्यसपछि ‘गीत भएन नि कान्छा’ भन्नुभयो । त्यो समय मैले ‘दाइ ! अरुलाई पनि रोक्नुस् । म पनि चेन्ज गर्छु’ भनेँ । मलाई‘ख्यास्स’को ठाउँमा ‘फुस्स’ राख्न आपत्ति छैन भनेर उहाँलाई भनेको थिएँ । अग्रजले जे गर्नु भएको छ, मैले त्यही गरेँ भनेर बुझाएँ । हो, यो कुरो मैले अग्रजबाटै सिकेको हो ।
त्यसो भए तपाईंको गीत अब हट्दैन ?
– मैले अग्रजबाट जे सिकेँ, त्यो गरेँ । मलाई गीत हटाउन अहिले पनि आपत्ति छैन । त्योभन्दा पहिले मेरो अगाडि आएका अग्रजका यस्तागीत सबै हट्नु पर्यो । त्यसो भएको खण्डमा म पनि गीत हटाउँछु । मैले पहिले पनि अग्रजको अनुरोधमा गीत हटाएको थिएँ ।
प्रतिष्ठानले गरेको बहिष्कारको निर्णयले तपाईंलाई केही फरक पर्दैन ?
– प्रतिष्ठानको बहिस्कार मेरो अधिकारमाथिको हस्तक्षेप र हनन् हो । उसले यति ठुलो डिसिजन गर्न मिल्दैन । प्रतिष्ठान भनेको घर हो, अदालत होइन । म यो विषयमा भोलि जे पनि गर्न सक्छु । उहाँहरुले मलाई एक पटक पनि नसोधी, मसँग छलफलमा नबसी आफु खुसीनिर्णय गर्न मिल्छ त ?
अर्को कुरो, मलाई प्रतिष्ठानले दुर्गेश थापा बनाएको होइन । म आफ्नै संघर्षले अहिलेको अवस्थासम्म आएको हो । अहिलेकोअवस्थासम्म आउन मैले धेरै संघर्ष गरेको छु । खाई नखाई दुःख गरेको छु । कतिपटक डान्सबारमा भोकै नाचेको छु । धेरै दुःखलेअहिलेको दुर्गेश बनेको हो । नाम, दाम र काम मलाई प्रतिष्ठानले दिएको छैन । त्यसै उहाँहरुले मलाई बहिस्कार गर्न मिल्दैन । योविषयमा पछि बोलौँला । एक पटक ‘टेबुल टक’ त पक्कै होला नि ।
राज्यले गीतसंगीतमा सेन्सर लगाउने निर्णय यदि गर्छ भने त्यसको कारण दुर्गेश नै हुन्छन् भनेर पनि भन्न थालिएको छ नि ?
– मे के भन्छु भने प्रतिष्ठानले प्रतिबन्ध वा रोक लगाउँछ भने सबैलाई लगाउनुपर्‍यो । कसैलाई पाखा र कसैलाई काखा गर्न मिल्दैन। चलचित्रको जस्तो सेन्सर अहिले गीत संगीतमा पनि आवश्यक भएको छ । गीतसंगीत बाहिर आउनुपूर्व त्यसको गुणस्तर र प्रभावकोजाँच गरियोस् । यसका लागि प्रतिष्ठानले जिम्मा लियोस् । उसले हेरेपछि त्यो सार्वजनिक गर्न योग्य छ भनेमात्र बाहिर ल्याउन दिइयोस्। यो नगरेसम्म रिलिज गर्न नपाइने नियम कानुन बनोस् । सबै यो नियममा बाँधिउन् भन्ने मेरो पनि धारणा हो । फिल्ममा सेन्सर हुन्छ, गीतमा पनि लगाऔँ । नियम कानुन भयो भने मानिस हेरेर फरक व्यवहार गर्न त मिल्दैन नि । एउटा संस्थाले सबैलाई समान रुपले हेर्छ ।
लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठान एउटा घर हो, अदालत त होइन । प्रतिष्ठानले आफुलाई बोलाएर चित्त नबुझेका विषयमा पहिले मसँग‘टेबुल टक’ गर्नुपर्यो । मेरो हकमा त्यो गरेको छैन । अर्काे कुरो, प्रतिष्ठानमा भएका मानिसले जे गर्दा पनि हुने ? उदाहरणका रुपमाप्रतिष्ठानकै सुवास केसीले ‘भुत्रो माया जाल’ भनेर निकाल्दा केही हँुदैन । गायक बद्री पंगेनीले ‘पिएन क्याम्पस आउ बस मायालु गरौँटाइमपास’ (के कलेज टाइपास गर्न जाने हो र ?’ पशुपति शर्माको ‘सरले यता बढाउने हामी यता जुधाउने भन्ने गीत के हो ?’ ‘स्याउल्याइदिउ कि केरा’, ‘भोगटेले ठाउँमात्र ओगटे’ भन्ने गीत कुन प्रसङ्गमा के अर्थ लाग्ने गरेर प्रयोग भएका छन् ? यी त उदाहरणमात्र हुन् ।यस्ता कयौं गीत छन्, जसमा प्रतिष्ठान केही बोलेको छैन । खाली मेरो ‘ख्यास्स पुतली’ शब्दलाई नराम्रो देख्ने उहाँहरुको हेर्ने नजर खराबछ ।
‘ख्यास्स पुतली’ किन र केका लागि गीतमा राख्नुभयो त ?
– ‘ख्यास्स पुतली’ मेरो गाउँघरतिर बोलिने टिपिकल शब्द हो । जो कोहीले पनि यो शब्द त्यहाँ प्रयोग गदर्थे । गाउँतिर ‘ख्यास्स’ भन्नालेबल्ल खाइस् भन्ने बुझिन्छ । त्यही शब्द टिपेर मैले प्रयोग गरेको हो । त्यसले नराम्रो अर्थ लाग्छ भन्ने मलाई लाग्दैन । प्रतिष्ठानले के रकसरी बुझ्यो, म भन्न सक्दिनँ ।
पैसा र चर्चाका लागि दुर्गेशले जानाजान यस्तो गीत बनाएको आरोप लगाइएको छ नि ?
– कसले कसरी बुझ्छ, त्यसमा मेरो केही भन्नु छैन । चित्त बुझ्दैन भने उहाँहरुले मेरो गीत हेर्न र सुन्नैपर्छ भन्ने पनि छैन । युट्युव त्यस्तोप्लेटफर्म हो, जसमा मन लागे हेर्न मिल्छ, मन नलागे नहेर्न पनि मिल्छ । मेरा फ्यान, मेरो जमात नै त्यही किसिमको छ । मैले शिवपरियारले गाउने जस्तो गीत गाएर कसैले सुन्दैन । मेरो गीत फरक हुन्छ । म फरक तरिकाले चल्ने पनि मानिस हुँ । मेरो गीतलेलोकदोहोरीसँग कुनै सरोकार पनि राख्दैन । म लोकदोहोरीको मोडलमात्र हो, गायक पनि होइन । गायन विधा मेरो छुट्टै छ । फरक टेष्टदिन सकिएन भने यो प्रतिस्पर्धामा अडियन्सले कसरी रुचाउँछ र ? एकै खालका गीत रुचाउने भए अग्रज पुराना गायकगायिका अहिलेओझेलमा किन पर्थे ?
गीतका कारण प्रहरीमा पनि पुग्नु भयो । हरेक पटक गीत किन विवाद हुन्छ भनेर आत्मसमीक्षा गर्नुभएको छ ?
– म लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठानमा आवद्धसमेत छैन । त्यो भएको कारणले ममाथि संस्थाका मानिसले हेपेका हुन्, हेप्न दिनुस् । मआफ्नो तवरले चल्ने मानिस हो । म मेरा फ्यानलाई आफ्नो हिसावले गीतमा टेष्ट दिन छोड्दिनँ । मेरा दुश्मन खुट्टा तान्ने र लडाउन खोज्नेपनि छन् । तिनीहरुले यो विवाद र झमेला निकालेका हुन् । यस्ता कुराले मलाई अगाडि बढ्न सघाउँछ भन्ने मेरो धारणा हो । प्रतिस्ठानमाभएका अग्रज कलाकारको हिसावमा म बच्चा हो । सम्झाएर यस्ता क्रियाकलाप रोक्न लगाउनुको साटो विवाद उहाँहरुले निम्त्याउनुभएको हो । संस्थाको पत्र म्यासेन्जरमार्फत संस्था बाहिरका मानिसले दिने, मसँग सल्लाह नगर्ने, मलाई सिध्याउन विभिन्न प्रपञ्च रच्ने ।मैले पनि व्यक्तिगत हिसाबमा प्रतिष्ठानलाई सहयोग गरेको छु नि !
- (कुवेर गिरी – रातोपाटि)
